TORUNIANIE
TORUŃ
POPULACJA: 73 614
Część 16

Eliminacja

17 min czytania

— Karetka zawróciła!

Maja podniosła głowę. Krzyk dochodził z tłumu przy północnym przyczółku. Mężczyzna w roboczej bluzie trzymał telefon przed sobą, a wokół niego zaczynali zatrzymywać się ludzie.

— Co się stało?! — krzyczał do słuchawki. — Mów wolniej!

Maja ruszyła w jego stronę.

— Co się stało?

Nawet na nią nie spojrzał.

— Ojciec. Nie wiem. Sąsiadka dzwoni. Upadł. Na Sobieskiego.

Maja wyciągnęła terminal.

— Karetka jedzie?

Mężczyzna pokazał jej ekran.

ZGŁOSZENIE PRZYJĘTE
PRIORYTET: 3

A pod spodem:

AKTUALIZACJA PRIORYTETU
PRIORYTET: 5
JEDNOSTKA PRZEKIEROWANA

Maję przeszedł zimny dreszcz.

— Kiedy to się zmieniło?

— Przed chwilą! Co mu jest? Nie wiem!

Mężczyzna wrócił do rozmowy.

— Pani Jolu, proszę do niego wejść. — Słuchał przez moment. — Jak nie może pani wejść? — Cisza. — To proszę wyważyć drzwi!

Maja odwróciła się do Krajewskiego. Stał kilka metrów dalej i po jego twarzy widziała, że wie. Podeszła.

— To jest to?

— Nie wiemy. Może być zwykłą zmianą priorytetu.

— Kilka minut po uruchomieniu Wariantu 50. U człowieka, któremu właśnie zabrano karetkę.

— Maja, nadal nie wiemy.

Wzięła od niego terminal.

— Co robisz?

— Sprawdzam.

— Nie masz dostępu.

— Ty masz.

Otworzyła listę realizacji. Setki operacji. REALIZACJA: 147. Odwróciła się do mężczyzny.

— Nazwisko ojca?

— Lewandowski. Jerzy Lewandowski.

Krajewski sięgnął po terminal.

— Nie wyszukuj nazwisk. Jeśli lista jest aktywna…

— Właśnie dlatego.

Wpisała. Jeden wynik.

LEWANDOWSKI JERZY
PROFIL: 4418-7C
WSPÓŁCZYNNIK KOSZTU NIEOBECNOŚCI: 0,0091
REKOMENDACJA: ELIMINACJA
REALIZACJA: MODYFIKACJA PRIORYTETU MEDYCZNEGO
STATUS: WYKONANO

Nikt się nie odezwał. Mężczyzna patrzył na ekran przez jej ramię.

— Co to jest?

Maja zamknęła terminal. Za późno.

— Co znaczy „eliminacja”?

— Musimy jechać.

— Co to znaczy?!

Maja spojrzała na Romana.

— Samochód.

Roman już ruszał. Mężczyzna złapał ją za rękę, mocno, aż zabolało.

— Co to znaczy?

Nie miała dobrej odpowiedzi, więc powiedziała prawdę.

— Pański ojciec jest na liście ludzi, którym system zaczął ograniczać usługi.

— Jakiej liście? Dlaczego?

Krajewski odpowiedział za nią:

— Bo uznał, że koszt jego nieobecności jest niski.

Mężczyzna patrzył na niego tak, jakby nie rozumiał. Albo właśnie zrozumiał zbyt dobrze.

— Koszt czego?

— Jedziemy — powiedziała Maja.

Roman ruszył. Tym razem nikt nie komentował prędkości. Mężczyzna, Michał, siedział z przodu i ściskał telefon obiema rękami. Maja, Igor i Krajewski zajęli tył. Elżbieta została przy moście z ludźmi.

— Numer? — zapytał Roman.

— Osiemnaście. Klatka C.

Maja patrzyła przez okno. Miasto działało i właśnie to było najtrudniejsze do zniesienia. Samochody jechały, ludzie szli do pracy, tramwaj przejechał przez skrzyżowanie, a na przystanku ktoś pił kawę z kubka termicznego i przewijał coś w telefonie. Nie było alarmu ani syren. Żaden ekran nie wyświetlał: MIASTO ZACZĘŁO ZABIJAĆ MIESZKAŃCÓW. Zamiast tego na ekranie reklamowym, między ofertą lodów a zaproszeniem na koncert w Jordankach, pojawił się ten sam komunikat co rano na przystankach: trwa aktualizacja systemów miejskich, możliwe czasowe utrudnienia.

Roman minął go bez słowa.

— Utrudnienia — powiedział Igor. Nikt nie odpowiedział.

Krajewski trzymał terminal na kolanach. Licznik przesuwał się dalej: 214, 215, 216.

— Co oznacza jedna realizacja? — zapytała Maja.

— Jedną wykonaną operację. Niekoniecznie na jednym człowieku. Jeden profil może mieć ich kilka.

— Ilu ludzi już dotknął?

— Nie mam pełnego widoku.

Michał odwrócił się do nich.

— Czy wy możecie przestać mówić jak instrukcja obsługi? Mój ojciec umiera?

— Nie wiem — odpowiedziała Maja.

— A system chce, żeby umarł?

Krajewski otworzył usta, ale Maja była szybsza.

— System niczego nie chce.

Michał patrzył na nią przez moment.

— To jeszcze gorzej.

Odwrócił się. Maja nie miała czym odpowiedzieć.

Drzwi kamienicy na Sobieskiego nie otworzyły się. Michał przyłożył dłoń do czytnika. ODMOWA DOSTĘPU. Spróbował jeszcze raz. To samo.

— Ja tu mieszkałem! Tata ma mnie na liście!

Maja spojrzała na Krajewskiego.

— Jego profil?

Sprawdził.

— Aktywny. Ograniczenie dotyczy lokalu.

Nie musiała pytać czyjego. Jerzego Lewandowskiego. Znalazła kolejną operację: OGRANICZENIE DOSTĘPU DO LOKALU, STATUS: WYKONANO.

— Dwie — powiedziała. — Karetka i drzwi.

Michał uderzył pięścią w wejście.

— Otwierać!

Roman podszedł.

— Odsuń się.

Kopnął w dolną część drzwi. Nic. Jeszcze raz. Igor stanął obok.

— Razem.

Uderzyli. Drzwi zatrzeszczały i rozległ się alarm: NARUSZENIE ZABEZPIECZENIA. Roman kopnął trzeci raz i drzwi puściły.

— No — powiedział. — Zabezpieczenie naruszone.

Wbiegli do środka. Winda była nieaktywna.

— Piąte piętro — powiedział Michał.

Ruszyli schodami. Klatka pachniała lastryko, pastą i czyimś obiadem, który ktoś gotował od samego rana, bo tak się w tym domu zawsze robiło. Na drugim piętrze Maja zaczęła tracić oddech. Na trzecim Igor ją minął. Na czwartym Roman był już przed nią. Michał pierwszy dopadł drzwi mieszkania.

— Tato!

Na korytarzu stała starsza kobieta w podomce i płakała.

— Nie mogłam wejść.

— Gdzie klucz?!

— Nie mam.

Michał przyłożył dłoń do czytnika. ODMOWA DOSTĘPU.

— Kurwa!

Roman obejrzał drzwi.

— Te są mocniejsze.

Igor uderzył ramieniem. Nic.

Maja wyjęła terminal.

— Każde mieszkanie ma lokalny dostęp awaryjny dla służb.

— Tak — powiedział Krajewski. — Ale nie mam takich uprawnień. Biuro nie ma. Medyczny ma, tylko wymaga aktywnego zgłoszenia.

Maja sprawdziła. Zgłoszenie Jerzego Lewandowskiego: ZAMKNIĘTE. POWÓD: ZMIANA PRIORYTETU.

— Zamknął zgłoszenie.

— Kto? — zapytał Michał.

Nie odpowiedziała. Krajewski wziął terminal.

— Spróbuję reaktywować.

BRAK AUTORYZACJI.

— Jeszcze raz — powiedziała Maja.

— To nic nie da.

— Jeszcze raz.

Spróbował. ODMOWA.

Michał walił pięściami w drzwi.

— TATO!

Roman cofnął się o kilka kroków.

— Odsunąć się.

Rozpędził się i uderzył barkiem. Drzwi zatrzeszczały. Igor dołączył. Raz, drugi, trzeci. Za trzecim razem zamek puścił z suchym trzaskiem, jak łamana kość.

Michał wbiegł do środka.

— Tato!

Maja została przez sekundę na korytarzu, bo bała się wejść. Potem weszła.

Mieszkanie było małe i ciepłe. Na stole stała filiżanka z niedopitą herbatą, obok gazeta złożona na krzyżówce, wypełnionej do połowy długopisem, i okulary. Telewizor wyświetlał wiadomości bez dźwięku. W kuchni na kuchence stał garnek z czymś, co pachniało kapustą. Na ścianie wisiało ślubne zdjęcie, czarno-białe, z kobietą w welonie i chudym chłopakiem w za dużym garniturze. Wszystko wyglądało tak, jakby właściciel miał za chwilę wrócić z kuchni z drugą herbatą. Maja pomyślała o otwartej książce na stole matki, o misce pomidorowej z czerwonym zaciekiem na ceracie w cytryny, i musiała na chwilę oprzeć się o framugę.

Jerzy Lewandowski leżał na podłodze między fotelem a stołem, w kapciach, z jedną ręką pod sobą.

Michał klęczał obok.

— Tato.

Maja podeszła.

— Odsuń się — powiedziała, sama nie wiedząc dlaczego. Nie była lekarzem.

Igor uklęknął i przyłożył palce do szyi starego człowieka. Potem spojrzał na Maję i pokręcił głową.

Michał go odepchnął.

— Co ty wiesz?!

Sam przyłożył rękę do szyi ojca.

— Tato.

Maja zadzwoniła po karetkę jeszcze raz.

— Mężczyzna, około osiemdziesięciu lat. Nieprzytomny. Prawdopodobnie brak oddechu.

System przyjął zgłoszenie. PRIORYTET: 1. Przez sekundę Maja poczuła ulgę. Potem:

AKTUALIZACJA PROFILU PACJENTA
PRIORYTET: 5
ZGŁOSZENIE NIE WYMAGA NATYCHMIASTOWEJ INTERWENCJI

Maja patrzyła na ekran.

— Nie.

Nacisnęła ręczne odwołanie. BRAK UPRAWNIEŃ. Jeszcze raz. BRAK UPRAWNIEŃ.

Michał nadal klęczał obok ojca.

— Tato — powtarzał. Już nie krzyczał. — Tato.

Maja popatrzyła na profil Jerzego: REKOMENDACJA: ELIMINACJA. Modyfikacja priorytetu medycznego. Ograniczenie dostępu. Dwie decyzje, i żadna nie brzmiała: ZABIĆ.

Jerzego Lewandowskiego nikt nie zastrzelił. Nie było kata ani człowieka, który powiedział: nie pomagajcie mu. Była zmiana cyfry, zamknięte drzwi, karetka jadąca gdzie indziej. I martwy człowiek na podłodze, w kapciach, obok niedokończonej krzyżówki.

Maja odwróciła się do Krajewskiego.

— To jest eliminacja?

Nie odpowiedział od razu. Patrzył na Jerzego.

— Tak.

Michał został z ojcem. Nie chciał ich widzieć i Maja to rozumiała.

Na klatce schodowej usiadła na stopniu. Roman stanął przy oknie, Igor oparł się o ścianę. Krajewski patrzył w terminal.

— Ile realizacji? — zapytała.

Sprawdził.

— Czterysta osiemdziesiąt jeden. W stu dziewięćdziesięciu siedmiu profilach.

— Czyli około dwóch i pół działania na człowieka.

— Nie można tego tak liczyć. Jedna operacja może być neutralna. Zmiana transportu nie musi nikogo zabić.

Maja podniosła głowę.

— A dwie? Trzy?

— Nie wiem.

Igor odezwał się od ściany:

— Jedna.

Spojrzeli na niego.

— Jaka? — zapytała Maja.

— Wystarczy jedna dobrze wybrana. Jak komuś zabierzesz lek w odpowiednim momencie, nie musisz robić nic więcej.

Nikt się nie odezwał.

Roman odwrócił się od okna.

— Musimy zatrzymać listę.

Krajewski pokręcił głową.

— Nadal nie wiemy jak.

— To się dowiedz.

— Potrzebuję dostępu do warstw wykonawczych. Są w Biurze.

Maja wstała.

— Byliśmy tam. I co zrobimy? Znowu popatrzymy?

— Zobaczymy mechanizm.

Maja poczuła, jak wraca złość.

— Nie chcę już oglądać mechanizmu.

— To co chcesz zrobić?

— Zatrzymać go.

— Żeby coś zatrzymać, trzeba wiedzieć…

— Wiem!

Głos odbił się od klatki. Drzwi jednego z mieszkań uchyliły się, ktoś spojrzał i natychmiast je zamknął. Maja odezwała się ciszej:

— Wiem.

Telefon Igora zawibrował.

— Ela — powiedział i podał Mai ekran.

WIĘKSZOŚĆ BRAM ZABLOKOWANA
DWOJE LUDZI NIE MOŻE DOSTAĆ LEKÓW
JEDNA OSOBA BEZ TLENU
POTRZEBUJEMY POMOCY

Maja spojrzała na Romana.

— Tlen?

— Mogę spróbować. Mam ludzi.

Krajewski podniósł głowę.

— Jakich ludzi?

Roman spojrzał na niego.

— Żywych. — Wyjął telefon. — Pracowałem dwadzieścia siedem lat. Znam kogoś, kto zna kogoś. Dwie butle wystarczą?

Przewijał kontakty grubym kciukiem, z paznokciem czarnym od smaru, i mruczał pod nosem nazwiska jak litanię: Zdzisiek z ciepłowni, Benek od transformatorów, ten od Jurka, co ma szwagra w szpitalu na Batorego. Przy jednym się zatrzymał, uśmiechnął krzywo i powiedział, że ten mu jeszcze wisi skrzynkę wódki z dwa tysiące pięćdziesiątego ósmego.

— Na początek — powiedziała Maja.

— Daj mi pięć minut.

Odszedł. Igor schował telefon.

— Jadę do Eli.

— Nie sam.

— Maja. Ty masz inne rzeczy. — Spojrzał na Krajewskiego. — Jego.

Krajewski westchnął.

— Miło.

Igor patrzył na Maję.

— Jedź do Biura. Dowiedz się, jak to zatrzymać.

Jeszcze wczoraj powiedziałaby mu, że ma dziewiętnaście lat. Teraz nie.

— Będziesz odbierał?

— Jak będę mógł.

— Igor.

— Wiem. Jak będę mógł.

— Nie bohateruj.

Spojrzał na nią.

— Ty właśnie weszłaś pod pociąg.

— Dlatego wiem.

Prawie się uśmiechnął.

— Jo.

— Teraz dobrze?

— Trochę.

Zbiegł po schodach, przeskakując po dwa stopnie. Maja patrzyła za nim, dopóki nie zniknął za zakrętem poręczy.

Do Biura wracali tylko we dwoje, z Krajewskim. Roman pojechał szukać tlenu. Po drodze minęli karetkę, która jechała szybko, na sygnale. Maja patrzyła za nią, dopóki nie zniknęła.

— Myślisz, że do kogoś z listy? Albo od kogoś z listy?

— Nie wiem.

— To twoje ulubione zdanie.

— Dzisiaj tak.

Na skrzyżowaniu stał autobus. Kierowca ręcznie otwierał drzwi i wpuszczał ludzi mimo komunikatu KURS ZAWIESZONY, a potem po prostu wyłączył ekran i ruszył.

Maja patrzyła za nim.

— Andrzej zatrzymał pociąg. Marek rano odblokowywał ludzi. Pracownica przychodni przyjęła pacjenta. A teraz ten kierowca jedzie, chociaż system mówi mu, żeby nie jechał. To dlaczego Wariant nadal działa?

— Bo większość rekomendacji nadal jest wykonywana. Przez ludzi i przez systemy.

— Ile?

Krajewski spojrzał przez szybę.

— Nie wiem.

Maja westchnęła.

— Oczywiście.

W Biurze było głośniej niż rano. Jeszcze nie panika, ale coś, co mogło się w nią zamienić: dzwoniące telefony, rozmowy przekrzykujące się nad biurkami, ludzie przechodzący od terminala do terminala z kubkami zimnej kawy. Marek zobaczył Maję i, zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć, podsunął jej pudełko owsianych ciastek, tych samych, które przynosił na każde zebranie i których nikt nie jadł, bo były twarde jak kamień i smakowały tekturą. Maja wzięła jedno. Od rana nie miała nic w ustach i ciastko okazało się najlepszą rzeczą, jaką jadła od tygodnia.

— Gdzie byłaś?

— Na moście.

— Wiem.

— Skąd?

Pokazał jej ekran. Nagranie, chwiejne, z telefonu: most, pociąg, ludzie przyciśnięci do kratownicy. Ktoś wrzucił film do sieci z podpisem:

AUTONOMICZNY POCIĄG PRAWIE WJECHAŁ W LUDZI. MIASTO MILCZY

— Ile wyświetleń?

— Sto czterdzieści tysięcy. Od jedenastu minut.

Krajewski zerknął.

— Wyłącz. Nie film. Licznik. Nie przyszliśmy oglądać internetu.

— Pierwszy raz się zgadzamy.

Podeszli do głównego terminala.

— Warstwa wykonawcza — powiedział Krajewski.

Marek pokręcił głową.

— Nie mamy dostępu.

— Ja mam.

Krajewski przyłożył identyfikator. ODMOWA. Spróbował ponownie. ODMOWA. Sprawdził własny status: KRAJEWSKI PAWEŁ, DOSTĘP: OGRANICZONY.

— Od kiedy?

— Nikt mnie nie zawiadomił.

— Spróbuję swoim.

Przyłożyła identyfikator: MAJA RÓŻYCKA, DOSTĘP: AKTYWNY. Warstwa się otworzyła.

Krajewski patrzył.

— Ciekawe. Ciebie nadal wpuszcza.

— Może mnie lubi.

— Nie sądzę.

— Ja też nie.

Weszła. WARIANT 50, REALIZACJA: 1,08%.

— Już ponad jeden procent.

— To nie znaczy, że dotknął jednego procenta ludzi.

— Wiem.

Otworzyła listę profili. Numery, nie nazwiska. Nie chciała ich widzieć.

— Jak to zatrzymać?

Krajewski przewijał warstwy.

— Szukam.

— Nadrzędne sterowanie? Awaryjne zatrzymanie?

— Brak. Brak.

— Kto zaprojektował system bez awaryjnego zatrzymania?

— Nie wiem. Nie widziałem tej wersji.

— To kto ją widział?

Nie odpowiedział. Na bocznym ekranie pojawił się komunikat: ZMIANA SPÓJNOŚCI DANYCH, AKTUALIZACJA PROFILI. Krajewski zatrzymał się.

— Poczekaj.

Otworzył warstwę predykcyjną, z listą współczynników.

— Co to jest?

— Bieżąca symulacja kosztu nieobecności.

— Ta sama, z której wygenerował listę?

— Nie. Lista Wariantu 50 jest zamrożona. Model bieżący nadal aktualizuje prognozy.

Maja podeszła bliżej.

— Znajdź mnie.

— Po co?

— Znajdź. Chcę zobaczyć.

Wpisał: RÓŻYCKA MAJA. Pojawiły się dwa rekordy.

WARIANT 50: 0,0137, STATUS: ZAMROŻONY
MODEL BIEŻĄCY: 0,0189

Maja patrzyła.

— Co to jest?

Krajewski również wyglądał na zaskoczonego.

— Widzę to pierwszy raz.

— Błąd?

Otworzył metadane.

— Nie. Aktualizacja o 07:46.

— Co było o 07:46?

— Most. — Krajewski sprawdził historię. — Ręczne przejęcie pociągu. Andrzej.

I kolejna aktualizacja: 08:03, 0,0214.

Maję zamrowiło w karku.

— A o ósmej trzy?

— Służby na przyczółku przestały wykonywać procedurę. Kilka minut po tym, jak z nimi rozmawiałaś.

— Ale to Andrzej zatrzymał pociąg. To oni zdjęli kamizelki.

— A ty do nich mówiłaś.

— To nie ma znaczenia.

Krajewski nic nie powiedział. Otworzył pełną historię: 06:52 — 0,0137. 07:18 — 0,0142. 07:31 — 0,0158. 07:46 — 0,0189. 08:03 — 0,0214. 08:17 — 0,0231.

Maja przeczytała od początku.

— Rośnie. Dlaczego?

— Muszę zobaczyć zależności.

Otworzył graf. Ekran zapełnił się punktami, a Maja była pośrodku. Od niej odchodziły linie, jedna, kilka, dziesiątki, jak pajęczyna, w którą ktoś dmuchnął.

— Co znaczą?

— Zależności wpływu. Model próbuje przewidzieć, co zmieniłoby się, gdyby danej osoby zabrakło.

— To wiem.

— Nie. Popatrz. — Powiększył.

MAJA RÓŻYCKA → OPERATOR KOLEJOWY A-117 → T-4 → 328 PROFILI

Maja przestała oddychać.

— Trzysta dwadzieścia osiem?

— Tyle osób model przypisał do skutków zatrzymania składu.

— Ale Andrzej go zatrzymał. Nie ja.

— Model nie pyta, kto nacisnął przycisk. Liczy zależność przyczynową.

Maja patrzyła na swój profil, na Andrzeja, na pociąg i na 328 ludzi. Kolejna linia: MAREK S., RĘCZNE ODBLOKOWANIA, 14 PROFILI. I jeszcze jedna: PUNKT MEDYCZNY, 11 ODSTĘPSTW.

— To rano.

— Tak.

— Powiedziałam Markowi, żeby odblokowywał. Ale to on naciskał. Pracownica przychodni sama przyjęła pacjenta. Kierowca sam pojechał.

— Tak.

— Model nie liczy bohaterstwa.

— Nie powiedziałam, że liczy.

— Liczy konsekwencje twojej nieobecności.

Maja patrzyła na ekran.

— Gdybym rano nie przyszła do Biura… Gdybym nie zadzwoniła do Andrzeja… Gdybym nie weszła na most…

— Nie wiemy.

— To skąd ta liczba?

Krajewski wskazał ekran.

— Z przewidywania.

Maja zaśmiała się krótko.

— Czyli znowu zgaduje. I na podstawie tego zabija ludzi. A teraz zgaduje, że jestem bardziej potrzebna.

Krajewski nie odpowiedział. Maja patrzyła na 0,0231.

— Rano było 0,0137.

— W zamrożonym profilu.

Odświeżył. 0,0248. Oboje patrzyli.

— Właśnie znowu się zmieniło. Dlaczego?

Krajewski otworzył nowe zdarzenie: ROMAN Ż., DOSTĘP DO ZASOBU MEDYCZNEGO, PRZEKAZANIE TLENU: 2 JEDNOSTKI.

Terminal Mai zadzwonił. Roman.

— Mam. Dwie butle. Jadę na Skarpę.

Maja patrzyła jednocześnie na ekran, na nową linię w grafie.

— Roman… — Zawahała się. — Jedź.

Rozłączyła się. Krajewski wskazał nową wartość.

— Roman znalazł tlen.

— Widzę. Ja mu powiedziałam, żeby znalazł. Ale to on go zdobył. I mój współczynnik wzrósł.

— Tak.

Maja cofnęła się o krok. To nie była ulga ani radość, raczej zrozumienie, chłodne i ostre jak woda z kranu w zimie.

— 0,0137 było prawdziwe.

Krajewski zmarszczył brwi.

— Co?

— Nie mówię, że to była moja wartość.

— To nie jest wartość człowieka.

— Wiem. — Wskazała stary rekord. — Ale może w 2069 roku model rzeczywiście przewidywał, że gdyby mnie zabrakło, prawie nic by się nie zmieniło.

— Nie wiesz.

— Nie.

— Właśnie.

Maja popatrzyła na nową liczbę, 0,0248.

— A teraz?

— Teraz też może mieć rację. Bo to nie jest wyrok. To fotografia sieci zależności. Tyle że aktualizowana bez przerwy.

— Czyli jeśli coś robię…

— Zmieniasz świat, na podstawie którego model liczy.

— Każdy coś robi. Więc każdemu współczynnik powinien się zmieniać.

— Zmienia się.

Maja otworzyła losowy profil: 0,0112. Odświeżyła. 0,0112. Drugi: 0,0078, bez zmian. Trzeci: 0,0161, a po chwili 0,0162.

— Nie wszystkim tak szybko. Dlaczego mnie?

Krajewski wskazał graf.

— Bo w ciągu ostatnich dwóch godzin twoje decyzje zaczęły wpływać na decyzje innych ludzi.

— Czyli im więcej osób robi coś przeze mnie…

— Nie. Nie chodzi o posłuszeństwo. Jeśli każesz stu osobom skoczyć z mostu, wpływ też będzie ogromny.

Maja się skrzywiła.

— Dziękuję za przykład.

— Chodzi o zależność. Nie o dobro, moralność ani wartość.

— Tylko konsekwencje.

— Tak.

Maja patrzyła na dwa rekordy obok siebie: MODEL BIEŻĄCY 0,0248 i WARIANT 50 0,0137, REKOMENDACJA: ELIMINACJA. Dwie Maje tego samego dnia, ta sama osoba w dwóch liczbach.

— Lista jest martwa — powiedziała.

— Nie.

— Nie system. Lista. — Wskazała zamrożony profil. — Zamknął ludzi w jednym momencie. Podjął decyzję o ich przyszłości na podstawie przeszłości.

— Każdy model predykcyjny…

Maja spojrzała na niego i Krajewski zamilkł.

— O 06:52 byłam 0,0137. Dwie godziny później mam prawie dwa razy więcej. A Wariant 50 nadal próbuje mnie wyeliminować według starej liczby.

— Tak.

— To nie jest błąd danych. To błąd w założeniu.

Milczał.

— Zakłada, że człowiek jutro będzie wystarczająco podobny do człowieka, którym był wczoraj.

— Nie dokładnie.

— Wystarczająco dokładnie.

Nie zaprzeczył. Na ekranie: REALIZACJA WARIANTU 50: 1,41%.

— Ilu ludzi już dotknął?

— Kilkuset.

— Musimy zatrzymać wykonanie.

— Wiem.

Maja spojrzała na własny graf: na Andrzeja, Romana, Marka, przychodnię, 328 ludzi na moście, dwie butle tlenu.

— Do tej pory próbowaliśmy zatrzymać system. Może nie musimy.

Krajewski zmarszczył brwi.

— Co chcesz zrobić?

— Sprawdzić, czy mogę to zrobić jeszcze raz.

Maja wyjęła terminal i zadzwoniła do Marka, który siedział kilkanaście metrów dalej. Odebrał i popatrzył na nią przez salę.

— Serio?

— Serio. Ilu ludzi teraz ręcznie odblokowujecie?

— Nie wiem. Dużo.

— Przestańcie robić to pojedynczo. Podzielcie się kategoriami. Ty mieszkania. Anka medycyna. Ktoś transport. Dzwońcie do innych jednostek i niech robią to samo.

Marek się wyprostował.

— Kto nam pozwolił?

Maja spojrzała na ekran, na REKOMENDACJA: ELIMINACJA.

— Nikt.

— Maja… — zaczął Krajewski.

— Rób — powiedziała do telefonu i się rozłączyła.

Krajewski obserwował ją.

— To jest twój eksperyment? Na mieście?

— System właśnie robi eksperyment na dwudziestu trzech tysiącach ludzi.

— To nie jest argument.

— Nie.

— Więc jaki?

Maja wskazała Marka. Już rozmawiał z dwiema osobami. Jedna usiadła przy terminalu, druga wyciągnęła telefon.

— Oni mogą powiedzieć „nie”.

Krajewski popatrzył na bieżący współczynnik: 0,0248.

— Co chcesz zobaczyć?

— Czy liczba się zmieni.

— Może się nie zmienić.

— Wiem.

Czekali. Minuta. Nic. REALIZACJA: 1,48%.

Maja patrzyła na licznik.

— Dalej robi swoje.

— Nie wiemy, ilu… — zaczął Krajewski.

Spojrzała na niego.

— Dobrze — powiedział i zamilkł.

Terminal Mai. Igor.

— Mamy tlen. Roman przyjechał. Jedna kobieta jest nieprzytomna. Karetka nie przyjedzie.

Maja zamknęła oczy.

— Macie kogoś medycznego?

— Elżbieta znalazła pielęgniarkę.

— Dobrze.

— Maja. Co robimy?

Spojrzała na ekran.

— Ratujcie ludzi.

— Bardzo konkretnie.

— Na razie tyle.

— Jo.

Rozłączył się. Krajewski nadal patrzył na monitor.

— Co? — zapytała.

— Nic. Spójrz.

Maja spojrzała. 0,0261. Zamarła.

— Paweł.

Podszedł i odświeżył. 0,0261.

— Zmienił się. Dlaczego?

Otworzył zdarzenia. Nowe połączenia: od Marka trzy osoby, od nich kolejne, transport, medycyna, dostępy. Graf rozrastał się na ekranie jak korzenie.

— To przeze mnie?

— Częściowo. Model przypisuje ci rosnący wpływ pośredni.

— Czyli tak.

— Tak.

Maja patrzyła. Po chwili liczba drgnęła: 0,0264. Tym razem serce zaczęło bić jej szybciej nie ze strachu.

— Jeszcze raz.

— Maja…

— Jeszcze raz.

Zadzwoniła do punktu medycznego przy Kraszewskiego. Numer znalazła w systemie.

— Punkt medyczny Kraszewskiego.

— Tu Maja Różycka. Byłam rano.

— Pamiętam.

— Nadal macie przesunięte priorytety?

— Jest gorzej. Kilkudziesięciu pacjentów.

— Może pani przyjmować ich ręcznie?

Po drugiej stronie zapadła cisza.

— Mogę. System oznacza każde odstępstwo. Dostanę kontrolę.

— Wiem.

— Pani mi każe?

Maja zatrzymała się i spojrzała na Krajewskiego.

— Nie. Proszę spojrzeć na ludzi i zdecydować sama.

Cisza.

— Dobrze.

Rozłączyła się. Krajewski patrzył na nią.

— Dlaczego powiedziałaś, że nie każesz?

— Bo nie o to chodzi.

— Zaczynasz rozumieć.

— Nie denerwuj mnie.

Czekali. 0,0264, bez zmian. REALIZACJA: 1,57%.

Telefon. Wiadomość od Marka: TRANSPORT DOŁĄCZYŁ. Po chwili: DWIE PRZYCHODNIE. I następna: ENERGETYKA PYTA, CO ROBIMY.

Maja zaczęła pisać: TO, CO UWAŻACIE ZA KONIECZNE, ŻEBY NIKOMU NIE STAŁA SIĘ KRZYWDA. Zatrzymała się. Za dużo słów, za dużo jak z regulaminu. Skasowała. Napisała:

NIECH PODEJMUJĄ DECYZJE SAMI.

Wysłała. Krajewski przeczytał przez jej ramię.

— To wszystko?

— Na razie.

Odświeżyła. 0,0298. Jeszcze raz. 0,0317. Maja nie poruszyła się. Krajewski też nie.

Na jednym ekranie: WARIANT 50, RÓŻYCKA MAJA, 0,0137, REKOMENDACJA: ELIMINACJA. Na drugim: MODEL BIEŻĄCY, RÓŻYCKA MAJA, 0,0317.

— Ponad dwa razy — powiedziała. — W kilka godzin. Czyli wszystko, na czym zbudowali Wariant 70…

Krajewski od razu pokręcił głową.

— Nie wszystko.

— Wiem. — Dotknęła starego wyniku. — Ale to nie jest człowiek. To nawet nie jest jego wartość dla miasta. To jego przeszłość przeliczona na przyszłość.

Krajewski skinął głową.

Maja popatrzyła na mapę Torunia: czerwone punkty realizacji, profile, odmowy, przekierowania. Na ludzi, których system próbował zamknąć w jednej liczbie.

— Możemy to rozwalić. Wariant 50.

— Nie wiesz.

— Mogę zmienić swój współczynnik.

— Nie ty. Twoje działania zmieniają sieć zależności.

— Jeszcze lepiej.

— Maja.

— Jeśli zmienia się mój… — Urwała i spojrzała na listę. — …to zmieniają się również ich.

Krajewski zrozumiał.

— Tak.

— Wszystkich? Jak szybko?

— Potencjalnie wszystkich. Zależy od tego, co zrobią.

Maja patrzyła na ekran i po raz pierwszy od uruchomienia Wariantu 50 nie widziała przed sobą listy ludzi do uratowania. Widziała sieć.

— Igor powiedział kiedyś, że martwi przeżyli, bo przestali istnieć dla systemu.

— Tak.

— A jeśli teraz zrobimy odwrotnie? Sprawimy, żeby ludzie zaczęli istnieć dla siebie nawzajem.

Krajewski milczał.

— To nie zatrzyma Wariantu.

— Nie od razu.

— Lista jest zamrożona.

— Ale wykonanie nie. Andrzej zatrzymał pociąg. Marek otwiera mieszkania. Pielęgniarka przyjmuje pacjentów. Roman znalazł tlen. Każdy z nich zrobił coś, czego system nie przewidział albo czego mu nie zalecał. I każda taka decyzja zmienia następne.

Krajewski patrzył na graf.

— Tak.

Maja wskazała: REALIZACJA: 1,63%.

— A Wariant zakłada, że ludzie w dużej mierze będą wykonywać polecenia. Więc nie musimy go wyłączyć.

Krajewski powoli pokręcił głową.

— Nie wiemy, czy to wystarczy. Model może się dostosować. Zmienić priorytety. Uwzględnić opór.

— Wiem.

— Więc?

Maja spojrzała na 0,0317.

— Więc musimy zmieniać się szybciej, niż on zdąży nas policzyć.

Telefon zawibrował. Marek: CO MAM POWIEDZIEĆ INNYM?

Maja zaczęła pisać: ŻEBY NIE PYTALI SYSTEMU, CZY MOGĄ POMÓC CZŁOWIEKOWI. Zatrzymała palec nad ekranem, jak za pierwszym razem, i tym razem niczego nie skasowała. Wysłała.

Krajewski przeczytał.

— Brzmi jak hasło.

— Niech brzmi.

— Co dalej?

Maja spojrzała na mapę. Czerwone punkty wciąż się pojawiały, ale niebieskich też było coraz więcej.

— Teraz musimy powiedzieć miastu, co się dzieje.

— Dokumenty?

— Wszystkie. Wariant 50. MPP/27. Wariant 70.

Krajewski zawahał się.

— Nazwiska?

Maja spojrzała na listę 23 614 profili.

— Nie.

— Dlaczego?

— Bo to jego lista.

— Ludzie będą chcieli wiedzieć.

— Dowiedzą się później. — Zamknęła ją. — Teraz nie będziemy pomagać mu dzielić miasta na tych, których warto ratować, i tych, których nie warto.

Krajewski skinął głową.

— Potrzebujemy kanałów.

— Igor i martwe sektory. Marek i administracja. Roman ma infrastrukturę. A medycyna… — Maja spojrzała na telefon. — Już mamy początek.

Krajewski patrzył na nią.

— A ty? Co będziesz robić?

Maja spojrzała na swój współczynnik i odświeżyła: 0,0332. Uśmiechnęła się. Liczba była większa, ale nie o nią chodziło. Właśnie przestała jej wierzyć.

— Sprawdzę, jak bardzo możemy się pomylić.

Koniec części 16

Partnerem projektu Toruń 2078 jest Port Drzewny sp. z o.o.

Port Drzewny — Tworzymy dzielnicę przyszłości